ID: 56663
Omschrijving
Westzaan in oude ansichten / 1971
Eeuwenlang is Westzaan een van de drie bestuurscentra geweest in deze streek. Assendelft was een vrije heerlijkheid, maar het gebied van de ambachtsheerlijkheid Westzaan en Crommenije omvatte verder alles, wat wij bewesten de Zaan tegenwoordig als Zaanstreek beschouwen. Hoe nu was deze toestand ontstaan? Toen Willem, heer van Zaandam, op 27 juni 1296 had meegeholpen graaf Floris V te vermoorden en kort daarna zelf werd omgebracht, keerden zijn heerlijke rechten "terug in 's Graven boezem", dwz. dat voortaan de graven van Holland - en later hun opvolgers in rechte, de Staten-Generaal - het gezag uitoefenden (gedeeltelijk via 's Grafelijkheids Rekenkamer).
Toen nu de Staten van Holland (weer eens door geldgebrek geplaagd) de heerlijke rechten te koop aanboden, waren onder andere de regenten van Westzanen (doodsbenauwd voor een rijke Amsterdamse burgemeester als "sterfheer") er als de kippen bij die rechten zelf aan te kopen om daardoor baas in eigen huis te worden (1729). Ook in Krommenie (met Krommeniehorn en Krommeniedijk) deed men hetzelfde en daardoor kwam er een scheiding tot stand. Inmiddels hadden sedert ongeveer 1500 velen zich langs de Zaanoevers gevestigd. Vandaar dat schout en schepenen het steevast hebben over "Westzanen aan den Regel" als ze het grondgebied van de huidige gemeente bedoelen, in tegenstelling tot "aan den Lagendijk", Hier, op het rechthuis, zetelde de "regering" en werd de lagere jurisdictie uitgeoefend.
Het is pas in 1806, wanneer door het uiteenvallen van dit rechtsgebied de gemeenten Westzaan, Westzaandam (in 1811 met Oostzaandam samengevoegd), Koog aan de Zaan, Zaandijk en Wormerveer ontstaan. Nu weet u dus ook, hoe al deze gemeenten in hun wapen aan de vier leeuwen van Westzanen komen. Westzaan heeft, vooral in de zeventiende en de eerste helft van de achttiende eeuw, tijden van grote bloei gekend. Niet minder dan honderdzes molens hebben hier gestaan, waaronder tien papier- en tien oliemolens en niet minder dan negenenveertig houtzaagmolens. De laatstgenoemde industrie was geheel in het Zuideind geconcentreerd.
Daar vond men ook scheepsbouw. Dit alles is voltooid verleden tijd: een industriegemeente kan men het huidige Westzaan niet meer noemen. Tenslotte dit: u weet hoe men in de laatste jaren de wegsloot heeft opgeofferd aan het verkeer. Dat dit een groot offer is geweest, zult u met mij eens zijn als u de hierna volgende afbeeldingen bekijkt. Het afgebeelde materiaal is afkomstig van de Zaanlandsche Oudheidkundige Verzameling Jacob Honig Jansz. jr. te Zaandijk. Het was uitermate moeilijk om door steeds verdergaande selectie ten slotte te komen tot de door de uitgever gewenste omvang. Maar er is één troost: u weet nu waar u alles kunt vinden, wat u in dit boekje mist.
Westzaan in oude ansichten. Over bijna iedere plaats in Nederland is er wel een boek geschreven over hoe het vroeger was, het aardige van dit soort boeken is dat u oude situaties tegen komt die u zich wellicht kunt herinneren. Ook geweldig als (retro) leeservaring: je eigen leven en dat van je (groot)ouders doorbladeren.
Een boekje vol foto's van oude ansichtkaarten en vol nostalgie.
Auteur J.W. van Sante
Uitgever Europese Bibliotheek-Zaltbommel 1971 - eerste druk
Formaat oblong 15 x 21 cm
Omvang 82 pagina’s
Hardcover
bieden
Excl. verzendkosten
Eeuwenlang is Westzaan een van de drie bestuurscentra geweest in deze streek. Assendelft was een vrije heerlijkheid, maar het gebied van de ambachtsheerlijkheid Westzaan en Crommenije omvatte verder alles, wat wij bewesten de Zaan tegenwoordig als Zaanstreek beschouwen. Hoe nu was deze toestand ontstaan? Toen Willem, heer van Zaandam, op 27 juni 1296 had meegeholpen graaf Floris V te vermoorden en kort daarna zelf werd omgebracht, keerden zijn heerlijke rechten "terug in 's Graven boezem", dwz. dat voortaan de graven van Holland - en later hun opvolgers in rechte, de Staten-Generaal - het gezag uitoefenden (gedeeltelijk via 's Grafelijkheids Rekenkamer).
Toen nu de Staten van Holland (weer eens door geldgebrek geplaagd) de heerlijke rechten te koop aanboden, waren onder andere de regenten van Westzanen (doodsbenauwd voor een rijke Amsterdamse burgemeester als "sterfheer") er als de kippen bij die rechten zelf aan te kopen om daardoor baas in eigen huis te worden (1729). Ook in Krommenie (met Krommeniehorn en Krommeniedijk) deed men hetzelfde en daardoor kwam er een scheiding tot stand. Inmiddels hadden sedert ongeveer 1500 velen zich langs de Zaanoevers gevestigd. Vandaar dat schout en schepenen het steevast hebben over "Westzanen aan den Regel" als ze het grondgebied van de huidige gemeente bedoelen, in tegenstelling tot "aan den Lagendijk", Hier, op het rechthuis, zetelde de "regering" en werd de lagere jurisdictie uitgeoefend.
Het is pas in 1806, wanneer door het uiteenvallen van dit rechtsgebied de gemeenten Westzaan, Westzaandam (in 1811 met Oostzaandam samengevoegd), Koog aan de Zaan, Zaandijk en Wormerveer ontstaan. Nu weet u dus ook, hoe al deze gemeenten in hun wapen aan de vier leeuwen van Westzanen komen. Westzaan heeft, vooral in de zeventiende en de eerste helft van de achttiende eeuw, tijden van grote bloei gekend. Niet minder dan honderdzes molens hebben hier gestaan, waaronder tien papier- en tien oliemolens en niet minder dan negenenveertig houtzaagmolens. De laatstgenoemde industrie was geheel in het Zuideind geconcentreerd.
Daar vond men ook scheepsbouw. Dit alles is voltooid verleden tijd: een industriegemeente kan men het huidige Westzaan niet meer noemen. Tenslotte dit: u weet hoe men in de laatste jaren de wegsloot heeft opgeofferd aan het verkeer. Dat dit een groot offer is geweest, zult u met mij eens zijn als u de hierna volgende afbeeldingen bekijkt. Het afgebeelde materiaal is afkomstig van de Zaanlandsche Oudheidkundige Verzameling Jacob Honig Jansz. jr. te Zaandijk. Het was uitermate moeilijk om door steeds verdergaande selectie ten slotte te komen tot de door de uitgever gewenste omvang. Maar er is één troost: u weet nu waar u alles kunt vinden, wat u in dit boekje mist.
Westzaan in oude ansichten. Over bijna iedere plaats in Nederland is er wel een boek geschreven over hoe het vroeger was, het aardige van dit soort boeken is dat u oude situaties tegen komt die u zich wellicht kunt herinneren. Ook geweldig als (retro) leeservaring: je eigen leven en dat van je (groot)ouders doorbladeren.
Een boekje vol foto's van oude ansichtkaarten en vol nostalgie.
Auteur J.W. van Sante
Uitgever Europese Bibliotheek-Zaltbommel 1971 - eerste druk
Formaat oblong 15 x 21 cm
Omvang 82 pagina’s
Hardcover
bieden
Excl. verzendkosten